Prof. Dr. JAN BAAK, arts, specialist in traditionele chinese geneeskunde en klinisch patholoog

Artsenpraktijk Dr. Jan Baak, Akersloot en Voorschoten, Nederland;  Medical Practice Dr. Med. Jan Baak As, Tananger en Sandefjord, en Stavanger Universiteit Ziekenhuis, Stavanger, Noorwegen; University of Siena, Siena, Italie; Technische Universiteit München, München, Duitsland

Lid wetenschapscommissie NAAV

Longkanker begon vanaf 1900 toe nemen, maar voornamelijk bij mannen, die na 1880 massaal waren gaan roken. Vrouwen rookten toen nog hoogst zelden. Dat veranderde in 1925. De tabakindustrie wilde de “markt” vergroten, en liet in New York, in een grote optocht van jonge vrouwen in korte rokjes (zeer pikant in die tijd!), op een centraal punt in New York de optocht stoppen. Alle jonge vrouwen staken toen demonstratief massaal een sigaret op. Het toppunt van modern en progressief! De fotos ervan werden over de hele Verenigde Staten, Canada, en Europa in alle kranten afgedrukt. Het gevolg: vrouwen begonnen wereldwijd te roken en 15 jaar later begon ook bij vrouwen lonkanker toe te nemen.  Door het uitbreken van de 2e wereldoorlog, was dat op dat moment geen groot nieuws. Pas later begonnen vooral Britse onderzoekers de relatie tussen longkanker en roken te leggen. Begin jaren 60, was het bewijs voor de relatie tussen roken en longkanker echt duidelijk. Maar in een groot onderzoek medio jaren 60, onder Amerikaanse artsen, die de vraag kregen: “Gelooft u dat roken en longkanker samen hangen?”, antwoordde 65%: “Nee”. Rokende artsen kon je in de jaren 70 en 80 in Nederland horen zeggen: “Mijn grootvader rookte als een schoorsteen, maar hij is 90 geworden!”. Ondanks alle bewijzen, geloofden veel artsen gewoon niet, dat roken zo erg was. 

Onlangs hield Dr. Jacqueline Filshie, anesthesist en medisch-acupunctuur arts, werkzaam in het befaamde Royal Marsden kanker ziekenhuis in Londen, Engeland, een voordracht voor een grote groep Nederlandse artsen. Zij behandelt dagelijks, al vele jaren, kanker patiënten met acupunctuur. Daarbij houdt zij zich aan de daarover opgezette en geaccepteerde richtlijnen voor veiligheid en effectieviteit in Groot-Brittanie.  Haar uitstekende en humoristische voordracht was doorspekt met figuren over de fysiologische werkingsmechanismen, biochemische reacties door acupunctuur, reacties in belangrijke regelcentra in de hersenen, en de resultaten van vele zeer grote trials en meta-analyses, hoe, dat en waarom acupunctuur werkt. Schitterende resultaten! Medische acupunctuur en vaak ook TCM kruiden geneeskunde, wordt in vele Amerikaanse topziekenhuizen (MDACC; Houston; Memorial Sloan Kettering Cancer Center, New York, het Johns Hopkins ziekenhuis in Baltimore dagelijks intensief toegepast. Waarom? Omdat de artsen daar, die zeer wetenschappelijk zijn ingesteld, in het nut zijn gaan geloven: dat acupunctuur. Niet zo gek, want de Food en Drug Administration heeft in 1997, na 25 jaar zeer grondig onderzoek, acupunctuur als een zeer veilige en effectieve behandelmethode door artsen goedgekeurd. In Duitsland betaalden de verzekeringsmaatschappijen 10 jaar geleden een groot onderzoek, naar de effectiviteit van acupunctuur door artsen, met de verwachting dat er niets uit zou komen. In dat geval konden ze stoppen, acupunctuur te vergoeden. Top-epidemiologen uit het Charité universiteit ziekenhuis in Berlin, Heidelberg en de Technische universiteit München, deden de analyses. Acupunctuur bleek zeer effectief bij gonarthrose, hoofdpijn en andere aandoeningen. Onlangs bleek uit een ander onderzoek in Duitsland, gepubliceerd in het JAMA, dat acupunctuur door arsten ook heel effectief was bij hooikoorts.

Ondanks al die heel sterke bewijzen, is en blijft acupunctuur voor veel Nederlandse dokters “kwakzalverij”. Maar er zijn toch zo veel wetenschappelijke bewijzen? Ze gelóven het gewoon niet, ondanks het overstelpende bewijs! Verpleegsters, vroedvrouwen en andere zorgverleners, die patiënten veel directer begeleiden, zijn vaak veel meer positief.

Ik begrijp onze ongelovige collegas wel, want ik was 12 jaar geleden net zo. Waarom? Weet ik niet. Ik geloofde het gewoon niet! Het irriteerde me mateloos, als ik over die kwakzalverij hoorde. Ook, toen ik 10 jaar geleden in het uiterst moderne kollosale Fudan University Shanghai Cancer Center (4000 bedden! Het eerste Sister Institute van het MD Andersen Cancer Center in Houston!) borstkanker onderzoek deed, naar de sterk toegnomen frekwentie van borstkanker in Shanghai, na 1990. Ik was perplex, toen ik zag, dat er in dat zeer moderne kanker center, ook uitgebreid Traditionele Chinese Geneeskunde, en acupunctuur werd gegeven. Dat heel goed onderzoek had aangetoond, dat post-irridiatie Xerostomie, zeer sterk verbeterde door acupunctuur: ik kon het gewoon niet geloven! Maar toen ik 1 week met Dr. Liu (ncoloog en TCM arts, hoofd van de Integrative Oncology afdeling) had meegelopen, en hij iedere dag weer nieuwe wetenschappelijke publicaties met bewijzen gaf, besloot ik, dat ik het in elk geval zelf een jaar moest gaan studeren en er onderzoek naar moest gaan doen. Tijdens die pittige studie, deed ik onder stricte begeleiding ongeveer 10.000 behandelingen. Die eerste wonderbaarlijke genezing van de extreme kniepijn! Die patient die maar 5% kon horen, door streptomycine beschadiging van de gehoorzenuw, die na 6 weken acupunctuur (door mij!) opeens weer 85% van haar gehoor terugkreeg! Die totaal verkrampte vrouw, die na 5 minuten acupunctuur in één klap werd genezen (weer door mij!). Die chemotherapie patienten, die zich veel beter voelden door medische acupunctuur! 

Mijn vrouw (en later mijn dochters toen ze kinderen gingen opvoeden,) bleven in de jaren 80 en 90 maar zeggen, dat Echinaforce zo goed hielp bij verkoudheid, bronchitis en ontstekingen. Ook al ging ik er jog zo vaak tegen in! Ik liep soms het huis uit om geen ruzie erover te maken! Pas toen een grote randomized clinical trial van het University Hospital in Cardiff verscheen, waaruit bleek dat Echinaforce de ernst en duur van Common Colds, drastisch verbetert, ging ik (voorzichtig, schoorvoetend) om. Ja ja, het duurde lang, voordat ik als analytisch rationeel en vooral wetenschappelijk ingesteld klinisch patholoog, de intuïtie en het waarnemingsvermogen van mijn vrouw, diep begon te respecteren! En later ook van oudere artsen!

Ik hoor wat sommige collega’s denken, want zo was ik ook: Klinische ervaring? “Phoe. Wat een onzin”! Eeuwen lang gebruikt door artsen in China? “Laat me niet lachen, wat een onzin argument!  ALLEEN prospectieve randomized clinical trials gelden!”.

Is het dan soms nog steeds niet bewezen, dat roken kanker veroorzaakt? Want er zijn echt geen prospectieve Randomized Clinical Trials die het schadelijk effect aan tonen, alleen circumstantial evidence! Gelukkig krijgen we het geloof, dat roken wel degelijk slecht is en longkanker veroorzaakt, nu echt niet meer weg!

Zelf ben ik na 10 jaar intensief gebruik, de sterke correlatie tussen klinische klachten, TCM tong diagnostiek symptomen (en in mindere mate ook pols diagnostiek), gevoelige punten op de oren en de voetzolen, sterk gaan waarderen. Tsja, geen wetenschappelijk gerandomiseerd bewijs, alleen ervaring: beter kan ik het niet maken.

Overigens vind ik, dat wij als artsen die TCM en medische acupounctuur toepassen, omdat we uit ervaring weten dat het wel degelijk werkt, onze collega’s moeten helpen, en tegemoet moeten komen. Met steeds weer de bestaande wetenschappelijke bewijzen aan te dragen. Maar we moeten ook meer doen, ook als individuele solo-praktijkers. Het is belangrijk, om de ziektes die we behandelen, objectief vast te leggen.Welke ziektes  behandelen we? Hoe lang duren de behandelingen?  Hoe goed werken onze behandelingen? Hoe reproduceerbaar zijn we? Hoe behandelen we onze patiënten?  Zijn er grote overeenkomsten tussen elkaar of juist niet? Hebben we behandeling richtlijnen? Het feit, dat we bij diverse van deze vragen met een mond vol tande staan, geeft aan, dat we echt ons huiswerk goed moeten gaan doen! Ieder alleen staan we zwak, samen kunnen we in korte tijd een påerfecte Registry van de grond krijgen en met harde cijfers komen.

Ik voeg toch maar een aantal literatuur referenties toe, die er echt niet om liegen. Onderzoeken door de allerbeste epidemiologen gedaan, geheel volgens de regels der kunst … en kunde! Acupunctuur werkt echt, ook in dubbelblinde randomized clinical trials.

Wat we ook niet moeten vergeten is, dat veel patiënten vragen om acupunctuur omdat ze daar veel goede ervaringen over horen. De patiënten-druk in de oncologie is zeker hoog te noemen. Wat er nu gebeurt in de hedendaagse praktijk is, dat oncologische patiënten zich naast de reguliere behandeling, vaak buiten het zicht van de oncoloog, in de alternatieve zorg begeven. Als de communicatie daar niet open en transparant over is, omdat bijvoorbeeld de oncoloog heeft aangegeven dat dit pad “onzin” is, dan valt daarmee belangrijke informatie voor de oncoloog weg. En erger: de oncoloog verliest een stukje vertrouwen. Als  de patiënt steeds meer betrokken wordt bij het oncologische traject dat in gegaan wordt, dan geef je de patiënt een stuk verantwoording mee (self empowerment) die een positieve invloed heeft op het herstelproces. Als de patiënt binnen de gegeven oncologische parameters kiest voor acupunctuur dan wordt er op twee punten vooruitgang geboekt. het is, door de grote aantallen patienten die daarvoor kiezen, niet moeilijk, het effect van acupunctuur,  in een groot nationaal, prospectief, gerandomiseerd onderzoek te evalueren. Het kan natuurlijk niet zijn, dat acupunctuur in de USA, Australie, China, Duitsland en Engeland wél werkt, en in Nederland niet.

Hieronder enige literatuur referenties. Men kan anno 2019 echt niet blijven zeggen, tegen zo veel bewijzen in, dat acupunctuur (mits goed uitgevoerd), niet werkt. Dat is gewoon niet waar!

Literatuur

Brinkhaus B, Ortiz M, Witt CM, Roll S, Linde K, Pfab F, Niggemann B, Hummelsberger J, Treszl A, Ring J, Zuberbier T, Wegscheider K, Willich SN. Acupuncture in patients with seasonal allergic rhinitis: a randomized trial. Ann  Intern Med. 2013 Feb 19;158(4):225-34. doi:10.7326/0003-4819-158-4-201302190-00002. PubMed PMID: 23420231.

Jawad M, Schoop R, Suter A, Klein P, Eccles R. Safety and Efficacy Profile of Echinacea purpurea to Prevent Common Cold Episodes: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Evid Based Complement Alternat Med. 2012;2012:841315.Epub 2012 Sep 16. PubMed PMID: 23024696; PubMed Central PMCID: PMC3457740.

McDonald J, Janz S. The Acupuncture Evidence Project: A Comparative Literature Review (Revised Edition). Brisbane: Australian Acupuncture and Chinese Medicine Association Ltd; 2017.  

http://www.acupuncture.org.au.

MacPherson H, Vertosick EA, Foster NE, Lewith G, Linde K, Sherman KJ, Witt CM, Vickers AJ. The persistence of the effects of acupuncture after a course of treatment: a meta-analysis of patients with chronic pain. Pain. 2017 May;158(5):784-793. doi: 10.1097/j.pain.0000000000000747. Review. PubMed PMID:27764035; PubMed Central PMCID: PMC5393924.

Meng Z, Garcia MK, Hu C, Chiang J, Chambers M, Rosenthal DI, Peng H, Zhang Y,  Zhao Q, Zhao G, Liu L, Spelman A, Palmer JL, Wei Q, Cohen L. Randomized controlled trial of acupuncture for prevention of radiation-induced xerostomia among patients with nasopharyngeal carcinoma. Cancer. 2012 Jul 1;118(13):3337-44. doi: 10.1002/cncr.26550. Epub 2011 Nov 9. PubMed PMID: 22072272; PubMed Central PMCID: PMC3422773.

Witt CM, Jena S, Selim D, Brinkhaus B, Reinhold T, Wruck K, Liecker B, Linde K, Wegscheider K, Willich SN. Pragmatic randomized trial evaluating the clinical  and economic effectiveness of acupuncture for chronic low back pain. Am J Epidemiol. 2006 Sep 1;164(5):487-96. Epub 2006 Jun 23. PubMed PMID: 16798792.